MỘT CHÚT VỀ HÀ GIANG
Hai chục năm trước mình đã từng lên Thị xã Hà Giang trong một chuyến đi công tác. Đến một đơn vị bộ đội ở Hàm Yên Tuyên Quang, sau khi làm việc, anh em ở đây dẫn mình đi thăm đồi cam do đơn vị trồng. Cam đến mùa thu hoạch, liên tiếp những đồi cam chừng 3-4 tuổi, quả sai chíu chít, đường kính mỗi quả khoảng 5-6 cm. Mình cùng anh em vào thăm mấy nhà dân. Nhà nào cũng cơ man là cam. Cam hái về xếp đống và lần lượt cho vào những chiếc chum to, cao chừng 1 m ngâm trong nước đã pha thuốc bảo quản để cam lâu không hỏng. Mình ngó vào mấy chum cam, các quả cam ngập trong nước pha hóa chất bảo quản. Thấy vậy mình nói với bác chủ nhà:
- Các bác ngâm cam trong hóa chất thế này, nguy hiểm cho người ăn quá. Ăn cam này thì mắc bệnh mà chết mất.
Nghe tôi nói, bác chủ nhà vui vẻ và chân tình trả lời:
- Người ăn cam của chúng tôi nguy hiểm như thế nào không biết. Nhưng nếu không ngâm hóa chất bảo quản thì cam nhanh hỏng và chúng tôi chết trước.
Từ Hàm Yên lên Thị xã Hà Giang, đường vắng vẻ. Hai bên đường rất ít nhà cửa và không thấy quán ăn. Dù bụng đói nhưng mấy anh em phải cố chạy lên Thị xã Hà Giang để ăn và nghỉ một thể. Đến Thị xã Hà Giang đã 22 giờ đêm. Đường phố, nhà cửa của Thị xã nhỏ, như cố ý nép mình vào núi đá tối mờ. Đánh xe loanh quanh mãi mới tìm được 1 quán ăn nho nhỏ. Ăn xong tìm chỗ ngủ. Hôm sau làm việc xong, vội vã về đơn vị. Tuy đến Thị xã nhưng nơi đây chẳng để lại trong mình một ấn tượng gì.
Hạ tuần tháng 11.2019, mấy ông bà rỗi việc khu tôi ở chưa đi Đồng Văn, Lũng Cú bao giờ rủ nhau mua tua lên đó chơi. Nghe nói cột cờ Lũng Cú chót vót trên địa đầu Tổ quốc, đường đi cheo leo hiểm trở…làm tôi bị cuốn hút liền.
Cả đoàn chỉ có 36 người nhưng phải đi bằng 2 xe ô tô nhỏ. Từ TP Tuyên Quang lên TP Hà Giang hầu hết đường rộng rãi, bằng phẳng. Hai bên đường nhiều đoạn nhà cửa, hàng quán san sát. Nhiều đoạn thành đường phố có tên tuổi hẳn hoi. Nhiều đoạn người ta tiếp tục san đồi, múc đất để làm nhà ở hoặc mở nhà xưởng sản xuất kinh doanh.
Trên đường lên thành phố Hà Giang, cả đoàn rẽ vào thắp hương, viếng mộ các liệt sĩ tại nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Vị Xuyên. Hơn 1700 liệt sĩ chống giặc Trung cộng xâm lược Việt Nam, được đặt trang trọng trên các quả đồi cao. Trong hơn 1700 ngôi mộ, còn gần 300 ngôi chưa xác định được tên tuổi, quê quán của liệt sĩ.
Nhìn hàng nghìn ngôi mộ trải rộng trên mấy quả đồi cao làm đôi mắt mình cay sè ứa lệ lúc nào không hay. Càng đau xót cho số phận của các chàng trai dưới mộ, càng ngùn ngụt căm thù giặc Trung cộng nối tiếp truyền thống khốn nạn của ông cha chúng, không bao giờ từ bỏ dã tâm xâm chiếm Việt Nam. Càng căm thù bọn giặc Tầu khốn kiếp, càng buồn đau cho dân tộc mình, Tổ quốc mình đã và đang rơi vào khúc trầm của lịch sử 4000 năm dựng nước và giữ nước.
Thành phố Hà Giang hôm nay rất khác so với 20 năm trước mình đến. TP được mở rộng với nhiều đường phố khá dài và rộng. Từ chỗ đoàn nghỉ trọ đến một cửa hàng ăn cũng xa đến mức phải đi ô tô. Tuy là thành phố trên vùng cao núi đá nhưng có những cửa hàng ăn, cùng lúc phục vụ ăn uống cho hàng ngàn người. Thức ăn ở đây cũng đầy đủ rau quả, đồ thủy hải sản và giá cả rất phải chăng.
Đường từ trung tâm TP Hà Giang đi của khẩu Thanh Thủy làm theo kiểu đại lộ cho nhiều làn xe lớn đi cùng 1 lúc. Cửa khẩu Thanh Thủy lưa thưa xe và người. Hôm ấy mình phải chơi ở cửa khẩu khoảng 1 giờ đồng hồ mà chỉ thấy 1 xe tải từ Trung cộng chạy sang VN và lác đác mấy người đi bộ vượt qua 2 cửa khẩu.
Con đường từ TP Hà Giang lên cửa khẩu Thanh Thủy thật to đẹp. Không biết người quyết định cho làm con đường đó nhằm mở rộng giao thương kinh tế cho hôm nay và sau này hay còn những mục đích sâu xa nào khác?
Từ TP Hà Giang đi Đồng Văn khoảng 160 km thuộc loại đường cheo leo, vòng vèo, hiểm trở. Ra khỏi TP Hà Giang khoảng mươi cây số, đường bắt đầu bị thu nhỏ lại. Từ chỗ đường nhỏ nhưng còn bằng phẳng, chạy được một lúc thì đường vừa nhỏ vừa ngoắt ngéo, lúc lên dốc, lúc xuống đèo. Từ Quản Bạ, qua Yên Minh đến Đồng Văn là một lộ trình dài đầy nguy hiểm. Trừ những đoạn qua thị trấn, qua thung lũng khá bằng phẳng, rộng rãi còn lại hầu hết là đường đèo, đường núi uốn lượn gấp khúc không thể đi nhanh. Nhiều đoạn đường được xẻ đồi, xẻ núi đá mà thành. Nhiều đoạn một bên là vách núi đá dựng đứng, một bên là thung lũng sâu thăm thẳm. Nếu chẳng may xe bị lăn xuống lũng sâu, chắc chắn chiếc xe sẽ bẹp nát chẳng còn hình thù gì. Ngồi trên xe lại thấy tít trên cao có một con đường mà mình đã đi qua hoặc sắp đi đến. Đồng thời nhìn xuống dưới lại thấy con đường mà mình sẽ đến hoặc đã đi qua. Tức là đường chồng lên đường. Xe đi, đi khá lâu lại thấy được đoạn đường mình đã đi qua. Giá mà con đường đời đưa được người ta thấy lại đoạn đã qua như con đường bộ uốn khúc trên miền núi thì hay biết mấy. Ngồi trên xe, nhìn xuống nhiều thung lũng có những bản làng với những ngôi nhà nhỏ như cái chuồng chim. Có những ngôi nhà đơn sơ nằm cô độc trên núi cao vời vợi, nhìn mà thấy nao lòng. Trên đường từ Quản Bạ đến Đồng Văn, có nhiều đoạn đường đang đi thì mây mù tự nhiên kéo đến che phủ hết cả đường. Đi 1 đoạn mây lại biến hết. Mây mù đến và đi chẳng theo giờ giấc nào và càng không biết mây vần theo quy luật nào. Trên đường đi có nhiều đoạn đường phải sửa chữa bằng lu lèn lại đá và đổ nhựa đường thẩm thấu. Ngoài việc máy lu đường còn lại làm thủ công. Những đoạn sửa chữa này, xe hai chiều đến đây phải dừng chờ. Chú hướng dẫn viên cho biết đường trên này được sửa quanh năm. Khi lên trên này rồi mới hiểu tại sao các công ty du lịch phải dùng xe nhỏ đưa khách đi tua và chọn tài xế có tay nghề giỏi. Đường hẹp, cua nhiều, nhiều đèo dốc, nhiều đoạn 2 xe chạy ngược chiều gặp nhau, 1 xe phải lùi để tìm 1 đoạn đường khả dĩ cho xe nép 1 bên để cho xe đối diện lách qua. Mấy hôm mình đi, xe của đoàn mình cũng phải dừng và lùi nhiều lần như vậy. Đường rất nhiều đoạn cua liên tục, ngồi trên xe mà người cứ đảo như rang lạc. Đường cua nhiều, dốc nhiều, nếu gặp trời mưa nữa thì thật nguy hiểm.
Vào địa phận huyện Đồng Văn một đoạn đã thấy cao nguyên đá Đồng Văn. Bạt ngàn đồng đá tai mèo nhọn hoắt màu đen sẫm. Không hiểu mấy trăm triệu năm trước khi tạo nên cao nguyên này thì đá có nhọn và đen thế không? Người dân ở đây phải kiếm từng ít đất ở nơi khác mang về đổ vào từng hốc đá để trồng ngô, trồng cây tam giác mạch. Cả 1 vùng mênh mông rừng núi có rất ít thung lũng có thể trồng lúa, trồng hoa màu. Người dân nơi đây sống trên đá và chết cũng trên đá. Một cuộc sống phải chống chọi với khắc nghiệt của thiên nhiên.
Qua dốc Thẩm Mã, lên điểm cao cách đó vài trăm mét nhìn xuống thấy con dốc ngoằn ngoèo uốn lượn chẳng khác gì con rồng đen đang nhào lộn, trông thật ngoạn mục. Nhìn dốc Thẩm Mã trên thực địa, người đi tua như được đền đáp bằng một phần thưởng bù lại những vất vả đã trải từ TP Hà Giang lên.
Lên đỉnh Mã Pí Lèng nhìn xuống dòng sông Nho Quế bé tẹo như nét chì xanh lơ nằm sâu hun hút dưới chân của hai dãy núi giáp nhau, mới thấy thiên nhiên thật hùng vĩ. Mới thấy con người thật nhỏ bé nhưng có sức mạnh diệu kỳ, khi cần sẽ bắt thiên nhiên phải cúi đầu phục vụ lợi ích của con người. Dưới dòng sông Nho Quế có 2 trạm thủy điện nhỏ. Nhìn từ trên xuống chỉ thấy 1 nét ngang mờ nhạt gạch giữa dòng sông.
Từ thị trấn Đồng Văn lên cột cờ Lũng Cú dài hơn 20 km, đường còn nhỏ và khó đi hơn. Hôm mình đi có đoạn mở và nắn đường, đất đồi đỏ được cào ra hàng đống. Nếu gặp trời mưa thì tiến với lùi đều tịt.
Mình đã được đi qua nhiều đường bộ, qua nhiều đèo dốc của Việt Nam từ phía Bắc vào phía Nam của đất nước. Về đường đèo nổi tiếng có lẽ chỉ còn đèo Ô Quy Hồ (Lai Châu) và đèo Mẻ Pia (Cao Bằng) chưa được trải qua. Những nơi mình đã đi qua được thấy đường từ Mèo Vạc lên Lũng Cú là con đường khó đi và nguy hiểm nhất. Chắc ai đi lần đầu cũng có nhiều cảm xúc nhất.
Ở Thị trấn Đồng Văn gần 1 ngày đêm, những điều mắt thấy tai nghe đã cho mình những nhận thức mà ở nhà không có được. Thị trấn Đồng Văn có một đường phố lớn rộng, chạy dài hàng km. Nhà cửa hai bên đường khang trang. Có nhiều nhà cao tầng, trong đó có những ngôi nhà cao 7-8 tầng hoặc đến 10 tầng. Ban đêm một đoạn dài trên phố được chăng đèn kết hoa lung linh, rực rỡ. Ở thị trấn này có một khu phố cổ có từ thời thuộc Pháp, nay khu phố này được khai thác mạnh mẽ. Một khu phố kèm theo chợ, nhà và các cửa hàng san sát, đèn sáng, đèn trang trí đủ loại rực rỡ sắc màu. Các cửa hàng bán đủ các loại sản vật của vùng núi cao Hà Giang. Đồ ăn thức uống khá phong phú. Người đi lại đông vui náo nhiệt. Người ăn kẻ uống ở các gian hàng ồn ã vui vẻ. Có những biển quảng cáo món ăn mình không hiểu là gì, vào tận nơi hỏi chủ quán, dù mình không ăn nhưng vẫn được chủ quán tươi cười giải thích cặn kẽ. Không ăn nhưng cũng thấy ấm lòng.
Có một quán treo biển tiếng Anh, trong đó có 1 tốp hơn chục thanh niên nam nữ người châu Âu đang tập trung nhảy và hát ầm ĩ, náo nhiệt nhưng các nhà xung quanh không có ý kiến gì. Chắc nơi đây được phép và mọi người xung quanh vẫn quen như vậy.
Một thị trấn vùng núi cao nơi biên ải mà khang trang, sầm uất, náo nhiệt hơn rất nhiều cái thị trấn bé tẹo quê mình và nhiều thị trấn khác ở dưới xuôi. Vậy đó, khi 1 địa phương có những thế mạnh nào đó, được tổ chức khai thác, được biến thành 1 điểm du lịch có tiếng thì thành 1 nơi được thiên hạ mang tiền đến đút vào túi dân sở tại.
Cột cờ Lũng Cú được xây trên đồi cao. Nhìn lá cờ rộng 54 m2 phần phật tung bay giữa trời biên cương lộng gió, màu cờ đỏ nổi bật giữa rừng núi xanh thẳm mênh mông, lòng mình lại trào lên một nỗi niềm khó tả. Cũng như các lần khác đã đến và qua các vùng biên ải như ở Sa Vỹ, ở Thanh Thủy, ở Tân Thanh, Đồng Đăng Lạng Sơn, ở Côc Bó Cao Bằng, ở Lao Cai, ở Cầu Treo. ở Lao Bảo, ở điểm tận cùng mũi nhọn Cà Mau…những điểm giới hạn lãnh thổ trên đất liền của nước Việt, lòng mình lại xốn xang với bao ngổn ngang suy nghĩ. Đất nước yêu quý của mình hôm nay được phân định ở đây. Hình dạng đất nước được vẽ trên bản đồ, khi mình đến thực địa là đây, là núi, là sông…là kết quả sự tạo dựng của tổ tiên nòi giống Việt và sự gìn giữ của biết bao thế hệ người Việt từ hàng ngàn năm nay. Phía bên kia cột mốc là của xứ người. Sao có những xứ người cứ tìm mọi cách để đẩy cột mốc biên giới vào sâu đất nước của mình? Chắc là họ muốn đôc chiếm luôn quả đất này. Từ đời thượng cổ đến giờ, từ tổ tiên ông cha họ, đến con cháu chắt chút chít họ luôn nhất quán mục tiêu và tìm trăm phương nghìn kế lấn chiếm đất nước mình và tất cả những nơi khác khi có cơ hội. Đến và thấy thực địa, càng căm hờn quân bành trướng xâm lược, càng đau buồn khi những người hữu trách “vì” đại cục mà thực chất là vi cục, vì thế cục mà thực chất là thể cục và sát sườn nhất là ghế cục, đã làm mất bao đất nước của tổ tiên Việt để lại. Về việc này có nhiều ông cán bộ kễnh vẫn bẩu để những đời sau con cháu chúng ta sẽ đòi lại. Cũng như hôm nay những người ông, người cha tranh thủ, cuống quýt đi vay tiền của thiên hạ, để về làm và...ĂN, rồi mai kia đã có con cháu còng lưng trả những món nợ kếch xù. Các người là ông là cha hôm nay tài thật, các vị biết chắc lớp hậu sinh sau này cực kỳ khả úy. Chúng có thể đòi được những nơi đất và nước đã mất, trả được nợ ông cha chúng đã vay nên cứ việc vô tư bán và…vay. Khốn nạn thay cho những thằng ông, thằng cha vì quyền lợi ích kỷ, tội lỗi của mình mà tranh nhau ăn và bán hết tương lai của con cháu mai sau.
Trở lại chuyến đi Lũng Cú Đồng Văn
Không biết thời vua Mèo Vương Chính Đức và hậu duệ của ông ta mang lại những gì cho dân tộc Mèo và các dân tộc khác ở nơi đây. Chỉ biết chắc rằng thời đó người dân dưới sự trị vì của vua Mèo, họ tha hồ được trồng cây thuốc phiện. Và thuốc phiện là nguồn thu chủ yếu của ông vua này.
Ngày nay Hà Giang đã thay đổi nhiều. Riêng TP Hà Giang, chỉ mới 20 năm qua đã lớn lên và rộng ra nhiều lắm. Trên đường đi từ TP Hà Giang đến Đồng Văn thấy nhiều thị trấn, khu dân cư đông đúc khang trang. Thấy những hồ chứa nước ngọt trong vắt cung cấp cho dân cư. Thấy những ngôi nhà xây kiên cố bám hai bên đường quốc lộ sau khi người ta bạt đồi, xẻ núi đặt vào. Thấy những ngôi nhà xây nhiều tầng được đổ cột bê tông dưới ta luy âm sâu khủng khiếp để có ngôi nhà bám mặt quốc lộ. Tuy vậy cũng còn những ngôi nhà đơn độc cheo leo trên tít núi cao và nhiều làng bản nằm rất sâu dưới các thung lũng. Những ngôi nhà trên núi cao và lũng sâu, nếu đi bộ từ đó không biết mất bao lâu mới đến đường quốc lộ. Nếu có trường hợp phải cấp cứu thì họ làm thế nào? Chắc chắn là người dân phải tự lo mọi thứ tại chỗ, chứ đào đâu ra 4 tại chỗ ở đây.
Trời rét. Trên đường đi gặp nhiều cháu nhỏ quần áo phong phanh đến trường. Các cháu đã thích nghi với khí hậu nơi mình sống hay không có đủ quần áo ấm? Thỉnh thoảng gặp những người đứng ven đường, thấy nét mặt khắc khổ, gầy guộc và không thể đoán tuổi. Mình còn thấy một người đàn ông cõng 1 cháu nhỏ trên lưng. Không thể biết được ông này là ông hay là bố đứa bé trên lưng.
Miền núi cao Hà Giang còn nhiều khó khăn. Nhưng cuộc sống nơi đây đã và đang không ngừng đổi thay và phát triển đi lên. Hy vọng mình còn được lên Hà Giang với những vùng đất mới lạ và tươi đẹp, được thấy và tiếp xúc với những con người, những nét văn hóa đặc trưng và đậm tính nhân văn từ ngàn xưa truyền lại.
Hà Giang! Ơi Hà Giang mến yêu ơi!
- Các bác ngâm cam trong hóa chất thế này, nguy hiểm cho người ăn quá. Ăn cam này thì mắc bệnh mà chết mất.
Nghe tôi nói, bác chủ nhà vui vẻ và chân tình trả lời:
- Người ăn cam của chúng tôi nguy hiểm như thế nào không biết. Nhưng nếu không ngâm hóa chất bảo quản thì cam nhanh hỏng và chúng tôi chết trước.
Từ Hàm Yên lên Thị xã Hà Giang, đường vắng vẻ. Hai bên đường rất ít nhà cửa và không thấy quán ăn. Dù bụng đói nhưng mấy anh em phải cố chạy lên Thị xã Hà Giang để ăn và nghỉ một thể. Đến Thị xã Hà Giang đã 22 giờ đêm. Đường phố, nhà cửa của Thị xã nhỏ, như cố ý nép mình vào núi đá tối mờ. Đánh xe loanh quanh mãi mới tìm được 1 quán ăn nho nhỏ. Ăn xong tìm chỗ ngủ. Hôm sau làm việc xong, vội vã về đơn vị. Tuy đến Thị xã nhưng nơi đây chẳng để lại trong mình một ấn tượng gì.
Hạ tuần tháng 11.2019, mấy ông bà rỗi việc khu tôi ở chưa đi Đồng Văn, Lũng Cú bao giờ rủ nhau mua tua lên đó chơi. Nghe nói cột cờ Lũng Cú chót vót trên địa đầu Tổ quốc, đường đi cheo leo hiểm trở…làm tôi bị cuốn hút liền.
Cả đoàn chỉ có 36 người nhưng phải đi bằng 2 xe ô tô nhỏ. Từ TP Tuyên Quang lên TP Hà Giang hầu hết đường rộng rãi, bằng phẳng. Hai bên đường nhiều đoạn nhà cửa, hàng quán san sát. Nhiều đoạn thành đường phố có tên tuổi hẳn hoi. Nhiều đoạn người ta tiếp tục san đồi, múc đất để làm nhà ở hoặc mở nhà xưởng sản xuất kinh doanh.
Trên đường lên thành phố Hà Giang, cả đoàn rẽ vào thắp hương, viếng mộ các liệt sĩ tại nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Vị Xuyên. Hơn 1700 liệt sĩ chống giặc Trung cộng xâm lược Việt Nam, được đặt trang trọng trên các quả đồi cao. Trong hơn 1700 ngôi mộ, còn gần 300 ngôi chưa xác định được tên tuổi, quê quán của liệt sĩ.
Nhìn hàng nghìn ngôi mộ trải rộng trên mấy quả đồi cao làm đôi mắt mình cay sè ứa lệ lúc nào không hay. Càng đau xót cho số phận của các chàng trai dưới mộ, càng ngùn ngụt căm thù giặc Trung cộng nối tiếp truyền thống khốn nạn của ông cha chúng, không bao giờ từ bỏ dã tâm xâm chiếm Việt Nam. Càng căm thù bọn giặc Tầu khốn kiếp, càng buồn đau cho dân tộc mình, Tổ quốc mình đã và đang rơi vào khúc trầm của lịch sử 4000 năm dựng nước và giữ nước.
Thành phố Hà Giang hôm nay rất khác so với 20 năm trước mình đến. TP được mở rộng với nhiều đường phố khá dài và rộng. Từ chỗ đoàn nghỉ trọ đến một cửa hàng ăn cũng xa đến mức phải đi ô tô. Tuy là thành phố trên vùng cao núi đá nhưng có những cửa hàng ăn, cùng lúc phục vụ ăn uống cho hàng ngàn người. Thức ăn ở đây cũng đầy đủ rau quả, đồ thủy hải sản và giá cả rất phải chăng.
Đường từ trung tâm TP Hà Giang đi của khẩu Thanh Thủy làm theo kiểu đại lộ cho nhiều làn xe lớn đi cùng 1 lúc. Cửa khẩu Thanh Thủy lưa thưa xe và người. Hôm ấy mình phải chơi ở cửa khẩu khoảng 1 giờ đồng hồ mà chỉ thấy 1 xe tải từ Trung cộng chạy sang VN và lác đác mấy người đi bộ vượt qua 2 cửa khẩu.
Con đường từ TP Hà Giang lên cửa khẩu Thanh Thủy thật to đẹp. Không biết người quyết định cho làm con đường đó nhằm mở rộng giao thương kinh tế cho hôm nay và sau này hay còn những mục đích sâu xa nào khác?
Từ TP Hà Giang đi Đồng Văn khoảng 160 km thuộc loại đường cheo leo, vòng vèo, hiểm trở. Ra khỏi TP Hà Giang khoảng mươi cây số, đường bắt đầu bị thu nhỏ lại. Từ chỗ đường nhỏ nhưng còn bằng phẳng, chạy được một lúc thì đường vừa nhỏ vừa ngoắt ngéo, lúc lên dốc, lúc xuống đèo. Từ Quản Bạ, qua Yên Minh đến Đồng Văn là một lộ trình dài đầy nguy hiểm. Trừ những đoạn qua thị trấn, qua thung lũng khá bằng phẳng, rộng rãi còn lại hầu hết là đường đèo, đường núi uốn lượn gấp khúc không thể đi nhanh. Nhiều đoạn đường được xẻ đồi, xẻ núi đá mà thành. Nhiều đoạn một bên là vách núi đá dựng đứng, một bên là thung lũng sâu thăm thẳm. Nếu chẳng may xe bị lăn xuống lũng sâu, chắc chắn chiếc xe sẽ bẹp nát chẳng còn hình thù gì. Ngồi trên xe lại thấy tít trên cao có một con đường mà mình đã đi qua hoặc sắp đi đến. Đồng thời nhìn xuống dưới lại thấy con đường mà mình sẽ đến hoặc đã đi qua. Tức là đường chồng lên đường. Xe đi, đi khá lâu lại thấy được đoạn đường mình đã đi qua. Giá mà con đường đời đưa được người ta thấy lại đoạn đã qua như con đường bộ uốn khúc trên miền núi thì hay biết mấy. Ngồi trên xe, nhìn xuống nhiều thung lũng có những bản làng với những ngôi nhà nhỏ như cái chuồng chim. Có những ngôi nhà đơn sơ nằm cô độc trên núi cao vời vợi, nhìn mà thấy nao lòng. Trên đường từ Quản Bạ đến Đồng Văn, có nhiều đoạn đường đang đi thì mây mù tự nhiên kéo đến che phủ hết cả đường. Đi 1 đoạn mây lại biến hết. Mây mù đến và đi chẳng theo giờ giấc nào và càng không biết mây vần theo quy luật nào. Trên đường đi có nhiều đoạn đường phải sửa chữa bằng lu lèn lại đá và đổ nhựa đường thẩm thấu. Ngoài việc máy lu đường còn lại làm thủ công. Những đoạn sửa chữa này, xe hai chiều đến đây phải dừng chờ. Chú hướng dẫn viên cho biết đường trên này được sửa quanh năm. Khi lên trên này rồi mới hiểu tại sao các công ty du lịch phải dùng xe nhỏ đưa khách đi tua và chọn tài xế có tay nghề giỏi. Đường hẹp, cua nhiều, nhiều đèo dốc, nhiều đoạn 2 xe chạy ngược chiều gặp nhau, 1 xe phải lùi để tìm 1 đoạn đường khả dĩ cho xe nép 1 bên để cho xe đối diện lách qua. Mấy hôm mình đi, xe của đoàn mình cũng phải dừng và lùi nhiều lần như vậy. Đường rất nhiều đoạn cua liên tục, ngồi trên xe mà người cứ đảo như rang lạc. Đường cua nhiều, dốc nhiều, nếu gặp trời mưa nữa thì thật nguy hiểm.
Vào địa phận huyện Đồng Văn một đoạn đã thấy cao nguyên đá Đồng Văn. Bạt ngàn đồng đá tai mèo nhọn hoắt màu đen sẫm. Không hiểu mấy trăm triệu năm trước khi tạo nên cao nguyên này thì đá có nhọn và đen thế không? Người dân ở đây phải kiếm từng ít đất ở nơi khác mang về đổ vào từng hốc đá để trồng ngô, trồng cây tam giác mạch. Cả 1 vùng mênh mông rừng núi có rất ít thung lũng có thể trồng lúa, trồng hoa màu. Người dân nơi đây sống trên đá và chết cũng trên đá. Một cuộc sống phải chống chọi với khắc nghiệt của thiên nhiên.
Qua dốc Thẩm Mã, lên điểm cao cách đó vài trăm mét nhìn xuống thấy con dốc ngoằn ngoèo uốn lượn chẳng khác gì con rồng đen đang nhào lộn, trông thật ngoạn mục. Nhìn dốc Thẩm Mã trên thực địa, người đi tua như được đền đáp bằng một phần thưởng bù lại những vất vả đã trải từ TP Hà Giang lên.
Lên đỉnh Mã Pí Lèng nhìn xuống dòng sông Nho Quế bé tẹo như nét chì xanh lơ nằm sâu hun hút dưới chân của hai dãy núi giáp nhau, mới thấy thiên nhiên thật hùng vĩ. Mới thấy con người thật nhỏ bé nhưng có sức mạnh diệu kỳ, khi cần sẽ bắt thiên nhiên phải cúi đầu phục vụ lợi ích của con người. Dưới dòng sông Nho Quế có 2 trạm thủy điện nhỏ. Nhìn từ trên xuống chỉ thấy 1 nét ngang mờ nhạt gạch giữa dòng sông.
Từ thị trấn Đồng Văn lên cột cờ Lũng Cú dài hơn 20 km, đường còn nhỏ và khó đi hơn. Hôm mình đi có đoạn mở và nắn đường, đất đồi đỏ được cào ra hàng đống. Nếu gặp trời mưa thì tiến với lùi đều tịt.
Mình đã được đi qua nhiều đường bộ, qua nhiều đèo dốc của Việt Nam từ phía Bắc vào phía Nam của đất nước. Về đường đèo nổi tiếng có lẽ chỉ còn đèo Ô Quy Hồ (Lai Châu) và đèo Mẻ Pia (Cao Bằng) chưa được trải qua. Những nơi mình đã đi qua được thấy đường từ Mèo Vạc lên Lũng Cú là con đường khó đi và nguy hiểm nhất. Chắc ai đi lần đầu cũng có nhiều cảm xúc nhất.
Ở Thị trấn Đồng Văn gần 1 ngày đêm, những điều mắt thấy tai nghe đã cho mình những nhận thức mà ở nhà không có được. Thị trấn Đồng Văn có một đường phố lớn rộng, chạy dài hàng km. Nhà cửa hai bên đường khang trang. Có nhiều nhà cao tầng, trong đó có những ngôi nhà cao 7-8 tầng hoặc đến 10 tầng. Ban đêm một đoạn dài trên phố được chăng đèn kết hoa lung linh, rực rỡ. Ở thị trấn này có một khu phố cổ có từ thời thuộc Pháp, nay khu phố này được khai thác mạnh mẽ. Một khu phố kèm theo chợ, nhà và các cửa hàng san sát, đèn sáng, đèn trang trí đủ loại rực rỡ sắc màu. Các cửa hàng bán đủ các loại sản vật của vùng núi cao Hà Giang. Đồ ăn thức uống khá phong phú. Người đi lại đông vui náo nhiệt. Người ăn kẻ uống ở các gian hàng ồn ã vui vẻ. Có những biển quảng cáo món ăn mình không hiểu là gì, vào tận nơi hỏi chủ quán, dù mình không ăn nhưng vẫn được chủ quán tươi cười giải thích cặn kẽ. Không ăn nhưng cũng thấy ấm lòng.
Có một quán treo biển tiếng Anh, trong đó có 1 tốp hơn chục thanh niên nam nữ người châu Âu đang tập trung nhảy và hát ầm ĩ, náo nhiệt nhưng các nhà xung quanh không có ý kiến gì. Chắc nơi đây được phép và mọi người xung quanh vẫn quen như vậy.
Một thị trấn vùng núi cao nơi biên ải mà khang trang, sầm uất, náo nhiệt hơn rất nhiều cái thị trấn bé tẹo quê mình và nhiều thị trấn khác ở dưới xuôi. Vậy đó, khi 1 địa phương có những thế mạnh nào đó, được tổ chức khai thác, được biến thành 1 điểm du lịch có tiếng thì thành 1 nơi được thiên hạ mang tiền đến đút vào túi dân sở tại.
Cột cờ Lũng Cú được xây trên đồi cao. Nhìn lá cờ rộng 54 m2 phần phật tung bay giữa trời biên cương lộng gió, màu cờ đỏ nổi bật giữa rừng núi xanh thẳm mênh mông, lòng mình lại trào lên một nỗi niềm khó tả. Cũng như các lần khác đã đến và qua các vùng biên ải như ở Sa Vỹ, ở Thanh Thủy, ở Tân Thanh, Đồng Đăng Lạng Sơn, ở Côc Bó Cao Bằng, ở Lao Cai, ở Cầu Treo. ở Lao Bảo, ở điểm tận cùng mũi nhọn Cà Mau…những điểm giới hạn lãnh thổ trên đất liền của nước Việt, lòng mình lại xốn xang với bao ngổn ngang suy nghĩ. Đất nước yêu quý của mình hôm nay được phân định ở đây. Hình dạng đất nước được vẽ trên bản đồ, khi mình đến thực địa là đây, là núi, là sông…là kết quả sự tạo dựng của tổ tiên nòi giống Việt và sự gìn giữ của biết bao thế hệ người Việt từ hàng ngàn năm nay. Phía bên kia cột mốc là của xứ người. Sao có những xứ người cứ tìm mọi cách để đẩy cột mốc biên giới vào sâu đất nước của mình? Chắc là họ muốn đôc chiếm luôn quả đất này. Từ đời thượng cổ đến giờ, từ tổ tiên ông cha họ, đến con cháu chắt chút chít họ luôn nhất quán mục tiêu và tìm trăm phương nghìn kế lấn chiếm đất nước mình và tất cả những nơi khác khi có cơ hội. Đến và thấy thực địa, càng căm hờn quân bành trướng xâm lược, càng đau buồn khi những người hữu trách “vì” đại cục mà thực chất là vi cục, vì thế cục mà thực chất là thể cục và sát sườn nhất là ghế cục, đã làm mất bao đất nước của tổ tiên Việt để lại. Về việc này có nhiều ông cán bộ kễnh vẫn bẩu để những đời sau con cháu chúng ta sẽ đòi lại. Cũng như hôm nay những người ông, người cha tranh thủ, cuống quýt đi vay tiền của thiên hạ, để về làm và...ĂN, rồi mai kia đã có con cháu còng lưng trả những món nợ kếch xù. Các người là ông là cha hôm nay tài thật, các vị biết chắc lớp hậu sinh sau này cực kỳ khả úy. Chúng có thể đòi được những nơi đất và nước đã mất, trả được nợ ông cha chúng đã vay nên cứ việc vô tư bán và…vay. Khốn nạn thay cho những thằng ông, thằng cha vì quyền lợi ích kỷ, tội lỗi của mình mà tranh nhau ăn và bán hết tương lai của con cháu mai sau.
Trở lại chuyến đi Lũng Cú Đồng Văn
Không biết thời vua Mèo Vương Chính Đức và hậu duệ của ông ta mang lại những gì cho dân tộc Mèo và các dân tộc khác ở nơi đây. Chỉ biết chắc rằng thời đó người dân dưới sự trị vì của vua Mèo, họ tha hồ được trồng cây thuốc phiện. Và thuốc phiện là nguồn thu chủ yếu của ông vua này.
Ngày nay Hà Giang đã thay đổi nhiều. Riêng TP Hà Giang, chỉ mới 20 năm qua đã lớn lên và rộng ra nhiều lắm. Trên đường đi từ TP Hà Giang đến Đồng Văn thấy nhiều thị trấn, khu dân cư đông đúc khang trang. Thấy những hồ chứa nước ngọt trong vắt cung cấp cho dân cư. Thấy những ngôi nhà xây kiên cố bám hai bên đường quốc lộ sau khi người ta bạt đồi, xẻ núi đặt vào. Thấy những ngôi nhà xây nhiều tầng được đổ cột bê tông dưới ta luy âm sâu khủng khiếp để có ngôi nhà bám mặt quốc lộ. Tuy vậy cũng còn những ngôi nhà đơn độc cheo leo trên tít núi cao và nhiều làng bản nằm rất sâu dưới các thung lũng. Những ngôi nhà trên núi cao và lũng sâu, nếu đi bộ từ đó không biết mất bao lâu mới đến đường quốc lộ. Nếu có trường hợp phải cấp cứu thì họ làm thế nào? Chắc chắn là người dân phải tự lo mọi thứ tại chỗ, chứ đào đâu ra 4 tại chỗ ở đây.
Trời rét. Trên đường đi gặp nhiều cháu nhỏ quần áo phong phanh đến trường. Các cháu đã thích nghi với khí hậu nơi mình sống hay không có đủ quần áo ấm? Thỉnh thoảng gặp những người đứng ven đường, thấy nét mặt khắc khổ, gầy guộc và không thể đoán tuổi. Mình còn thấy một người đàn ông cõng 1 cháu nhỏ trên lưng. Không thể biết được ông này là ông hay là bố đứa bé trên lưng.
Miền núi cao Hà Giang còn nhiều khó khăn. Nhưng cuộc sống nơi đây đã và đang không ngừng đổi thay và phát triển đi lên. Hy vọng mình còn được lên Hà Giang với những vùng đất mới lạ và tươi đẹp, được thấy và tiếp xúc với những con người, những nét văn hóa đặc trưng và đậm tính nhân văn từ ngàn xưa truyền lại.
Hà Giang! Ơi Hà Giang mến yêu ơi!
Hà Giang 22.11.2019-Hà Nội 16.12.2019-TTT là NBD
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét