HỒ EA SNÔ - ĐĂK NÔNG

Nằm trên địa bàn xã Đắk Rồ thuộc huyện Krông Nô, cách thị xã Gia Nghĩa 125km về phía Đông Bắc, Ea Snô là một hồ nước tự nhiên có diện tích mặt nước hơn 80ha, nơi sâu nhất 20 m. Đây là một thắng cảnh còn rất hoang sơ được thiên nhiên hào phóng ban tặng, gắn liền với những truyền thuyết dân gian, những tâm tư tình cảm, những phong tục tập quán và cả những luật tục của cư dân.

Đứng trên đỉnh đèo nhìn xuống, mặt hồ trông tựa như chiếc gương bạc khổng lồ lấp lánh, được viền quanh bởi dải hoa văn là những ngọn đồi nhấp nhô, lại được điểm tô bởi màu xanh của núi rừng hùng vĩ. Xung quanh hồ là những cánh rừng đặc dụng với nhiều loại cây, loài thú qúy hiếm như rắn, ba ba, khỉ, nai, heo rừng…

Tham quan nơi đây, du khách sẽ được du thuyền trên mặt hồ thưởng ngoạn cảnh đẹp của núi rừng, để những làn gió mát rượi xua đi những lo toan của cuộc sống. Du khách có thể dong thuyền từ cửa hồ để đến sông Krông Nô rồi xuôi theo phía trái đến thác Dray Sáp, hoặc ngược dòng lên Buôn Chuah thăm quê hương của tù trưởng Nơ Trang Gưh. Khách cũng có thể theo dòng Krông Nô qua dòng Krông Na để về Hồ Lắk hay đến vùng Ea Rbine. Khi ghé thăm buôn làng Ol, Choal hay Leng, du khách sẽ được nghe nhiều truyền thuyết thú vị về hồ Ea Snô…

Thắng cảnh nơi đây được gắn liền với những truyền thuyết dân gian, những phong tục tập quán, những luật tục và cả những giá trị truyền thống của cư dân bản địa. Để tìm hiểu về nguồn gốc Hồ Ea Snô, một truyền thuyết được các già làng người M’nông Préh sinh sống quanh khu vực Hồ kể lại:

Ngày xưa, khu vực hồ Ea Snô bây giờ núi rừng còn âm u rậm rạp, có nhiều nai, hoẵng, nhiều nơi không có dấu chân người, núi rừng rộng lớn, người dân thưa thớt, buôn, bon của người M’nông và Ê đê cách xa nhau. Khu vực hồ hiện nay, trước đây là bon của người M’nông, bon có khoảng vài chục hộ. Trong bon có một gia đình rất nghèo khó, họ sinh được hai người con, một trai và một gái, người anh tên N’Chông, người em tên M’Po˘. Khi M’Po˘ chưa bỏ bú thì người mẹ không may ngã bệnh qua đời, với cảnh gà trống nuôi con và thương nhớ vợ, người cha cũng qua đời sau một mùa rẫy. Khi cha mẹ mất đi, đã để lại một món nợ lớn, N’Chông bị bán sang vùng khác, còn M’Po˘ được một gia đình giàu có hiếm muộn con trong bon mua về nuôi.

Sau nhiều lần mua đi bán lại, N’Chông được đưa về một gia đình trong bon cũ. Hai anh em ở cùng một bon mà họ không hay biết. Năm tháng trôi đi, N’Chông và M’Po˘ ngày một lớn khôn, đã thành chàng trai cô gái, miệng biết hát lời tình yêu. N’Chông là một chàng trai khỏe mạnh, thông minh, hiền lành, chịu khó, giỏi săn bắt; còn M’Po˘ lớn lên xinh đẹp như cánh hoa rừng, lại hiền lành, khéo tay; thổ cẩm, váy áo do M’Po˘ dệt bao giờ cũng đẹp hơn người. Nhiều chàng trai đã thầm yêu và ngỏ lời, nhưng M’Po˘ chỉ đáp lại tình cảm của N’Chông. Họ yêu nhau và mơ ước về một cuộc sống ngày mai hạnh phúc. Tình yêu ngày càng thắm thiết như ngọn lửa ngày càng bén sâu, cháy vào cây khô và rồi họ đã lấy nhau. Anh em họ đã phạm tội loạn luân mà không hề hay biết, làm cho thần linh giận dữ và trừng phạt hai anh em họ, phạt cả dân làng nơi họ đã sinh ra.

Năm ấy, mùa mưa thật khủng khiếp, mưa liên tục, mặt đất đầy nước, gió ở mọi nơi dồn về tạo nên một trận cuồng phong dữ dội, đất trời rung chuyển suốt bảy ngày bảy đêm, làm sụp đổ cả bon làng, nhà cửa,… mọi vật đều bị nhấn chìm trong nước. Cá sấu không biết từ đâu nổi lên ăn thịt tất cả dân làng, trâu bò, lợn gà trong bon. Nước lũ dâng cao, cao mãi lên tận ngọn cây cao nhất ở giữa bon, nơi có con chim nhồng (sĩm eng) đang ấp trứng, chim mẹ mất tổ loạng choạng bay về hướng Đông, chim bay đến đâu dòng nước hung ác cứ ào ào đuổi theo đến đó, chim bay mãi đến gặp dòng sông Krông Nô thì kiệt sức và chết.

Chỗ bon làng bị nước nhấn chìm sụp xuống thành hồ nước lớn (hồ Ea Snô ngày nay), đường chim bay trốn dòng nước dữ tạo thành những nhánh, những eo hồ và dòng suối nhỏ nối thông giữa hồ Ea Snô với sông Krông Knô. N’Chông và M’Po˘ chết đi, hồn của họ biến thành đôi chim nhồng biết nói tiếng người, làm tổ và quấn quýt nhau bên bờ hồ.

1420-st