Chuyện đời. 6

TÔI ĐI CÂU QUĂNG

Sinh thời không rõ cụ Nguyễn Khuyến có sang quê tôi lần nào không mà cụ bẩu: “Lý Nhân úng thủy lắm ốc nhồi”. Lý Nhân quê tôi từ đầu đến cuối huyện là mảnh đất bị kẹp giữa sông Hồng và con sông Châu. Các xã bám theo ven sông Châu có một phần đất phù sa trồng mầu. Các xã bám theo dọc sông Hồng có phần đất ngoài đê chuyên trồng mầu, đất đai còn lại hầu như trũng chỉ có thể trồng một đến hai vụ lúa. Mùa tháng tám, nước mênh mông nối liền xã nọ tới xã kia. Hồi mới hòa bình lập lại (lúc đó tôi mới 6-7 tuổi) đồng ruộng, ao đầm, mương ngòi ở quê tôi cá, tôm, cua ốc, ếch… nhiều vô kể. Với các loài thủy sản này, không biết từ bao giờ người dân quê tôi có nhiều cách bắt lắm, bắt được rất nhiều ngay khi chúng sống ở dưới nước. Với nhiều loại cá, có một cách bắt phổ biến là “câu”. Với loại cá quả (chuối), cá sộp có một cách bắt là câu quăng.

Cần câu quăng là một cây trúc đực dài khoảng 3,5 m. Đầu cần câu được gắn chặt một cái khuyết bằng sừng hoặc bằng gỗ sênh hay miếng nhôm nhỏ. Cái khuyết đó được dùi 2 lỗ: 1 lỗ để cắm chặt vào đầu cành câu, 1 lỗ để luồn cho sợi cước chạy qua. Để thả và cuộn cước, người ta dùng 1 ống quăng được tiện bằng gỗ có đường kính chừng 25 cm. Trên thân ông ống người ta tiện 1 rãnh lõm xuống để chứa hầu hết số cước của cần câu dài 50 m hoặc 100 m. Cuộn được cước vào thân ống quăng là một nghệ thuật. Phải tập nhiều lần mới quen, mới cuộn được cước vào thân ống. Không như ống quăng thời hiện đại, khi cần cuộn cước vào thân ống chỉ cần quay cái tay quay là được. Cuộn cước vào ống quăng ngày trước tuy khó nhưng nhìn đẹp, cứ như múa…Tùy vị trí mà người câu quăng quăng mồi xa hay gần. Nếu quăng hết cỡ, thì mồi đi xa nhất có cự ly khoảng 30 m. Nơi câu quăng thường ven bờ ruộng, ven ngòi, ven ao…những khoảng nước trống cạnh đám bèo, cây lăn, cây nác…(những nơi có cá thường ẩn ở đó). Để câu được ở những nơi xa đường, xa bờ, người ta dùng thuyền câu nhỏ, di chuyển ra giữa đồng xa tít, mênh mông nước và đứng câu.

Mồi cho câu quăng là con ngóe. Con ngóe vừa phải cỡ ngón tay giữa, được lưỡi câu móc từ mồm xuống hậu môn. Để lưỡi câu khi bị kéo trong nước ao, ruộng…không bị vướng vào các vật cản trên đường đi, người câu lấy 1 đoạn cỏ tương đối dai, rỗng giữa, móc đoạn cỏ đó vào đầu lưỡi câu và chuôi lưỡi câu. Cá chuối, cá sộp là loài cá hung dữ chúng thường ẩn mình ở dưới đám bèo, bụi cây nhỏ…khi thấy con ngóe bơi trong nước chúng liền lao đến như tên bắn đớp con ngóe. Khi con cá vừa đớp con ngóe, nếu giật ngay, con cá há mồm ra là hỏng. Phải níu đầu cành câu để con cá cảm thấy con ngóe có phản ứng chạy trốn, lúc ấy con cá mới ngoạm, day mạnh hoặc nuốt sâu vào họng. Lúc ấy giật thì chắc chắn lưỡi câu mới mắc xuyên qua miệng cá và kéo được cá lên bờ. Khi câu vớ được con cá to, cá vùng quẫy mạnh, láng bên này, rồi láng sang bên kia, đầu cành câu cong vút…một cảm giác sung sướng lâng lâng chỉ có người đã trải qua mới thấy hết được.

Nhà tôi có hai anh em. Mỗi người sắm 1 bộ cần câu. Tôi câu kém, được ít cá. Anh tôi thì ngược lại. Ông anh tôi sắm 1 cái thúng câu nhỏ được trát sơn ta để đựng nước và cá khi đi câu. Miệng thúng được bịt kín, trên nắp thúng có một cái lỗ đường kính chừng 10 cm, miệng lỗ được cài nắp. Cái thúng đi câu được buộc vào 1 đoạn tre để gánh trên vai. Anh tôi rất sát cá. Ông đi câu độ 1-2 giờ là đã đầy thúng cá. Ông mang thúng cá về nhà, chuyển cá nhốt vào cái lải to chứa gần đầy nước. Nắp lải được bịt bằng một tấm chắn, trên tấm chắn còn chèn gạch hoặc đá để cá trong lải không thể phi đẩy tấm chắn để ra ngoài. Ban đêm cá thi nhau quẫy và phi lên tấm chắn thỉnh thoảng lại nghe tiếng lục bục. Sáng hôm sau mẹ tôi mang cá và một số món thủy sản đi chợ bán. Ngày nào cũng vậy, đây là một món thu nhập nhỏ nhưng rất quan trọng của gia đình thuần nông thời kỳ hòa bình mới lập lại.

Bây giờ thì thỉnh thoảng vợ tôi đi “câu” cá ở chợ. “Câu” ở chợ nhiều khi chỉ “câu” một hay hai khúc cá ngon. “Câu” về làm món ưa thích đã hình thành từ mấy chục năm nay. Ấy thế mà ăn cũng chả hào hứng lắm. Ôi cái ngày xưa nay còn đâu nữa!

HN 19321-NBD

Hình mượn trên mạng minh họa cho loại cá câu bằng cần câu quăng.

6Bạn, Doan Thanh, Nguyễn Hoàng Na Uy và 3 người khác

2 bình luận

Thích

Bình luận

Chia sẻ