QUÁ TỆ

Lưsenko (1898-1976) sinh ở Poltava, Ukraina, nhà sinh học và nông học Liên Xô. Ông phản đối thuyết di truyền của Mendel, ủng hộ thuyết lai hóa của nhà làm vườn người Nga Mitsurin để dựng nên học thuyết Lưsenko.

Thời trai trẻ, Lưsenko làm việc tại Viện Nông nghiệp Kiev dưới sự hướng dẫn của nhà di truyền học Vavilov. Tuy nhiên, trái với thầy, Lưsenko cực kỳ căm ghét và kiên quyết phủ nhận thuyết di truyền của Mendel.

Thuyết Mendel cho rằng, một sinh vật được hưởng các đặc điểm di truyền từ cha mẹ nó. Quá trình chọn lọc di truyền sẽ cho ra những cá thể ưu việt hơn cha mẹ chúng. Vì thế, chúng ta sẽ có được những hạt giống và con giống cho năng suất và chất lượng tốt hơn thế hệ trước.

Nhưng nếu vậy, xã hội sẽ luôn có những người thừa hưởng đặc điểm tốt hơn và những kẻ thừa hưởng đặc điểm kém hơn. Thế là luôn có người khôn kẻ ngu, người mạnh kẻ yếu, người giỏi kẻ dở. Thế thì làm sao xây dựng được xã hội cào bằng, ai cũng như ai theo ý nguyện của Karl Marx. Vậy đây là thuyết khoa học phản động, ủng hộ chủ nghĩa phân biệt chủng tộc, chủ nghĩa phát xít và thuyết ưu sinh.

Trái lại, thuyết Lưsenko cho rằng môi trường sống quyết định khả năng của sinh vật, chẳng có gen di truyền gì ráo trọi. Đặt sinh vật vào môi trường thích hợp và có những kích thích phù hợp, chúng có thể phát triển tới mức gần như vô hạn. Một con bò bất kể nguồn gốc chủng loài thế nào thì việc nó cho sữa nhiều hay ít, tốt hay xấu không phụ thuộc vào cha mẹ nó mà chỉ phụ thuộc cách người ta nuôi dưỡng. Nếu cho ăn thật nhiều sẽ thu được sữa lai láng. Cầu thủ Ng.Công Phượng chỉ cần tập luyện chăm chỉ, đúng phương pháp và ăn uống tốt là có thể đá ngang ngửa Ronaldo hay Maradona.

Lãnh tụ Stalin ủng hộ 2 chân 2 tay các nghiên cứu của Lysenko, vì những phẩm chất có được do sự đào luyện hoàn toàn có thể truyền lại cho các thế hệ mai sau, rất chi là phù hợp với ý thức hệ Xô viết.

Lưsenko cũng cho rằng các cây từ cùng một loài khi trồng cạnh nhau sẽ không cạnh tranh, đào thải mà sẽ cùng nhau hợp tác để phát triển như lý thuyết của XHCN đã dạy người ta hợp tác làm chủ tập thể. Thế là chính quyền Xô viết bắt nông dân gieo hạt dày đặc, trồng cây giống sít sìn sịt, gia súc chật cứng chuồng.

Lưsenko được tung hô quá trời, chân dung treo lủ khủ ở các viện khoa học, có cả bản nhạc ca ngợi ông cho ban nhạc kèn đồng tò tí te mỗi khi ông đến phát biểu ở đâu đó.

Bị giới khoa học phương Tây chỉ trích, Lưsenko chửi họ là công cụ của đế quốc. Ông đổ lỗi cho những thất bại của mình là do đồng nghiệp phá đám. Ai phê bình Lưsenko sẽ bị tố cáo là "tư sản" hay "phát xít". Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Nông nghiệp Lênin là Muralov và cỡ 3.000 nhà khoa học bị sa thải, tống giam và sát hại. Hàng chục nhà sinh học hàng đầu và toàn bộ nhân viên khoa Di truyền học của ĐH Quốc gia Mátxcơva bị đuổi việc.

Liên Xô đưa thuyết Lưsenko dạy trong nhà trường như là "lý thuyết đúng duy nhất", vứt bỏ tất cả sách giáo khoa in nội dung thuyết di truyền.

Kết quả là đã xảy ra nhiều nạn đói khắp Liên Xô, giết chết gần 3 triệu người. Cuối thập niên 1950, Trung Quốc áp dụng phương pháp Lưsenko, khiến xảy ra vô số nạn đói kinh hoàng “người chết nhiều hơn người sống; “nhiều nơi tuyệt thôn, tuyệt xã (chết đói cả thôn, cả xã)”.

Túm lại, có thể nói Lưsenko đã kéo lùi ngành sinh học Nga lùi lại nửa thế kỷ.

Mãi tới năm 1962, ba nhà vật lý Xô viết nổi tiếng là Ginzburg, Kapitsa và Zeldovich mới có cơ hội chỉ ra sai lầm của thuyết Lưsenko và sự bịp bợm của ông ta. Năm 1964 nhà vật lý hạt nhân lưw2ng danh Sakharov tuyên bố: "Lưsenko phải chịu trách nhiệm cho sự tụt hậu đáng hổ thẹn của nền sinh học Xô viết, đặc biệt trong lĩnh vực di truyền học”.

Xưa, hồi học cấp 1 (tiểu học) SGK của thằng bé tui có bài về nhà làm vườn Mitsurin. Hay đáo để.