Hoa Kỳ (51)

Tọa độ: 40°B 100°T

Hợp chúng quốc Hoa Kỳ
United States of America (tiếng Anh)

Khẩu hiệu:
In God We Trust
("Chính thức từ 1956: Chúng ta tin vào Chúa")

Quốc ca:
The Star-Spangled Banner
("Lá cờ lấp lánh ánh sao")

Hành khúc:
The Stars and Stripes Forever
("Lá cờ sọc sao vĩnh viễn")

Thủ đô Washington, D.C.
38°53′B 77°01′T
Thành phố lớn nhất Thành phố New York
40°43′B 74°00′T
Ngôn ngữ chính thức Không có ở
cấp liên bang
Ngôn ngữ quốc gia Tiếng Anh
Các nhóm dân tộc (2017) Theo chủng tộc:
77,1% Da trắng
13,3% Da đen
5,6% Gốc Á
2,6% Khác/Đa chủng tộc
1,2% Bản địa
0,2% Thái Bình Dương
Chủng tộc thiểu số:
17,6% Tây Ban Nha hoặc Latinh
82,4% không phải gốc
Tây Ban Nha hoặc Latinh
Tôn giáo (2017) Theo tôn giáo
69% Kitô giáo
24% Phi tôn giáo
3% Không tôn giáo
2% Do Thái giáo
1% Hồi giáo
1% Phật giáo
1% Hindu giáo
1% khác
Tên dân tộc Người Mỹ
Chính quyền Liên bang tổng thống chế cộng hòa lập hiến
• Tổng thống
Donald Trump (R)
• Phó Tổng thống
Mike Pence (R)
• Chủ tịch Hạ viện
Nancy Pelosi (D)
• Chánh án Tối cao Pháp viện
John Roberts (R)
Cơ quan lập pháp Quốc hội
• Thượng viện
• Hạ viện
Độc lập từ Anh
• Tuyên bố
4 tháng 7 năm 1776
• Hợp bang
1 tháng 3 năm 1781
• Được công nhận
3 tháng 9 năm 1783
• Hiến pháp hiện hành
21 tháng 6 năm 1788
• Chính trị cuối cùng thừa nhận
24 tháng 3 năm 1976
Diện tích
• Tổng cộng
3.796.742 sq mi (9.833.520 km2) (hạng 3 hoặc 4)
• Nước (%)
6,76
• Đất liền
3.531.905 sq mi (9.147.590 km2)
Dân số
• 2018 ước tính
327.167.434 (hạng 3)
• 2010 điều tra
308.745.538 (hạng 3)
• Mật số
85 /sq mi (32,8 /km2) (hạng 179)
GDP (PPP) Ước tính 2018
• Tổng số
20.891 tỷ USD (hạng 2)
• Bình quân đầu người
62.518 USD (hạng 11)
GDP (danh nghĩa) Ước tính 2018
• Tổng số
20.891 tỷ USD (hạng 1)
• Bình quân đầu người
62.518 USD (hạng 7)
Gini (2013) giảm theo hướng tích cực 40.8
trung bình
HDI (2015) Increase 0.914
rất cao · hạng 8
Tiền tệ đô la Mỹ ($) (USD)
Múi giờ UTC−4 đến −12,
+10, +11
• Mùa hè (DST)
UTC−4 đến −10[d]
Định dạng ngày tháng tt-nn-nn
nnnn.tt.nn
Lái xe bên phải
Mã vùng điện thoại +1
Mã ISO 3166 US
Internet TLD
.us
.gov
.mil
.edu (từ 2001)
Trang web
www.usa.gov
^ Tiếng Anh là ngôn ngữ chính thức của 32 tiểu bang; Tiếng Anh và Tiếng Hawaii đều là ngôn ngữ chính thức trong Hawaii, và tiếng Anh và 20 ngôn ngữ bản địa là chính thức tại Alaska. Tiếng Algonquia, Tiếng Cherokee và Tiếng Sioux nằm trong số nhiều ngôn ngữ chính thức khác ở vùng đất do người bản địa kiểm soát trên toàn quốc. Tiếng Pháp là một ngôn ngữ tại Hoa kỳ de facto, nhưng không chính thức, nó được sử dụng trong hai tiểu bang là Maine và Louisiana, trong khi luật New Mexico cấp tiếng Tây Ban Nha một vị thế đặc biệt.
^ Trong năm vùng lãnh thổ, tiếng Anh cũng như một hoặc nhiều ngôn ngữ bản địa là chính thức: tiếng Tây Ban Nha ở Puerto Rico, tiếng Samoa ở Samoa thuộc Mỹ, tiếng Chamorro ở cả đảo Guam và quần đảo Bắc Mariana. Tiếng Caroline cũng là một ngôn ngữ chính thức ở Quần đảo Bắc Mariana.

Hoa Kỳ (tiếng Anh: Hoa Kỳ, viết tắt là US), hay còn gọi là Mỹ (tiếng Anh: America), tên gọi đầy đủ là Hợp chúng quốc Hoa Kỳ hoặc Hợp chúng quốc Mỹ (tiếng Anh: United States of America, viết tắt là USA), là một nước cộng hòa lập hiến liên bang gồm 50 tiểu bang và 1 đặc khu liên bang. Quốc gia này nằm gần hoàn toàn trong Tây Bán cầu: 48 tiểu bang lục địa và thủ đô Washington, D.C., nằm giữa Bắc Mỹ, giáp Thái Bình Dương ở phía tây, Đại Tây Dương ở phía đông, Canada ở phía bắc, và México ở phía nam. Tiểu bang Alaska nằm trong vùng tây bắc của lục địa Bắc Mỹ, giáp với Canada ở phía đông. Tiểu bang Hawaii nằm giữa Thái Bình Dương. Hoa Kỳ cũng có 14 lãnh thổ hay còn được gọi là vùng quốc hải rải rác trong vùng biển Caribe và Thái Bình Dương.

Với 3,79 triệu dặm vuông (9.833.520 triệu km²) và 324,1 triệu dân (2018), Hoa Kỳ là quốc gia lớn thứ 3 hoặc thứ 4 về tổng diện tích (xem phần địa lý để biết thêm chi tiết) và thứ 3 về dân số trên thế giới. Hoa Kỳ là một trong những quốc gia đa dạng chủng tộc nhất trên thế giới, do kết quả của những cuộc di dân đến từ nhiều quốc gia khác trên thế giới. Nền kinh tế quốc dân của Hoa Kỳ lớn nhất trên thế giới và đứng thứ 2 thế giới (tính theo sức mua tương đương). Tổng sản phẩm nội địa (GDP) của Mỹ được ước tính cho năm 2015 là trên 18,1 ngàn tỷ đô la (khoảng 23% tổng sản lượng thế giới dựa trên GDP danh nghĩa, và khoảng 16% theo sức mua tương đương). GDP bình quân đầu người của Hoa Kỳ là 56.421 đô la, đứng hạng 5 thế giới theo giá trị thực và hạng 10 theo sức mua tương đương.

Quốc gia được thành lập ban đầu với 13 thuộc địa của Liên hiệp Anh nằm dọc theo bờ biển Đại Tây Dương. Sau khi tự tuyên bố trở thành các "tiểu quốc", cả 13 cựu thuộc địa này đã đưa ra tuyên ngôn độc lập vào ngày 4 tháng 7 năm 1776. Các tiểu bang nổi loạn đã đánh bại Đế quốc Anh trong Chiến tranh Cách mạng Mỹ, đây là cuộc chiến tranh thuộc địa giành độc lập đầu tiên thành công trong lịch sử. Hội nghị Liên bang quyết định sử dụng bản Hiến pháp Hoa Kỳ hiện tại vào ngày 17 tháng 9 năm 1787. Việc thông qua bản hiến pháp một năm sau đó đã biến các cựu thuộc địa thành một phần của một nước cộng hòa duy nhất. Đạo luật nhân quyền Hoa Kỳ gồm có mười tu chính án hiến pháp được thông qua năm 1791.

Theo tư tưởng Vận mệnh hiển nhiên, Hoa Kỳ đã bắt đầu cuộc mở rộng lãnh thổ mạnh mẽ trên khắp Bắc Mỹ trong thế kỷ XIX.[19] Sự kiện này bao gồm việc tiêu diệt các dân tộc bản địa (Diệt chủng người da đỏ), đánh chiếm những lãnh thổ mới, và từng bước thành lập các tiểu bang mới. Nội chiến Hoa Kỳ kết thúc chế độ nô lệ tại Hoa Kỳ và ngăn ngừa sự chia xé quốc gia. Đến cuối thế kỷ XIX, Hoa Kỳ đã mở rộng đến Thái Bình Dương, và trở thành nền kinh tế lớn nhất thế giới. Chiến tranh Tây Ban Nha – Hoa Kỳ và Chiến tranh thế giới thứ nhất đã xác định vị thế cường quốc quân sự toàn cầu của Hoa Kỳ. Chiến tranh thế giới thứ hai đã xác định vị thế siêu cường toàn cầu của Hoa Kỳ, là quốc gia đầu tiên có vũ khí hạt nhân, và là một trong năm thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc. Là siêu cường duy nhất còn lại sau Chiến tranh Lạnh, Hoa Kỳ được nhiều quốc gia nhìn nhận như là một thế lực quân sự, văn hóa, và kinh tế có ảnh hưởng lớn nhất trên thế giới. Tuy nhiên, xã hội Hoa Kỳ cũng đang tồn tại những vấn đề nan giải khó giải quyết (chênh lệch giàu nghèo cao, nạn xả súng bừa bãi, nạn phân biệt chủng tộc, tỷ lệ tội phạm cao, chi phí y tế đắt đỏ...).
(Còn tiếp)
12919-st

Thích