A Pa Chải (Điện Biên) Cực Tây Tổ quốc

A Pa Chải là một bản thuộc xã Sín Thầu huyện Mường Nhé tỉnh Điện Biên, Việt Nam. Trước đây bản A Pa Chải là bản ở cực tây trên đất liền của miền bắc Việt Nam. Tên "A Pa Chải" được dùng đặt cho tên đồn biên phòng và cho cửa khẩu A Pa Chải .

Nằm ở phía tây tây bắc bản A Pa Chải cách cỡ 8 km theo đường thẳng, là đỉnh Khoan La San cao 1864 m so với mực nước biển, là điểm cao đặt cột mốc biên giới 3 nước Trung Quốc, Việt Nam và Lào. Nơi này được mệnh danh là "1 con gà gáy cả ba nước đều nghe thấy". Điểm cao này cách tỉnh lỵ Điện Biên Phủ khoảng 250 km. Nơi đây chủ yếu là người Hà Nhì và một số dân tộc thiểu số khác sinh sống. A Pa Chải trong tiếng Hà Nhì có nghĩa là vùng đất bằng phẳng, rộng lớn.

Hiện nay từ bản A Pa Chải đã tách và lập ra bản Tá Miếu thuộc xã Sín Thầu, và là bản cực tây thật sự ở miền bắc Việt Nam .

Đặc điểm
Để đến được cao điểm cực tây này, cần phải vượt qua ít nhất 500 km từ Hà Nội lên thành phố Ðiện Biên Phủ, rồi tiếp tục chặng đường núi gập ghềnh, quanh co thêm chừng 260 km nữa mới vào đến xã Sín Thầu, huyện Mường Nhé, nơi có đường biên giới tiếp giáp giữa ba nước Việt Nam - Lào - Trung Quốc. Từ đây, ta tiếp tục xuôi theo con đường nhựa xuyên Mường Nhé là đến A Pa Chải. Vào mùa khô đường đến A Pa Chải tương đối dễ đi, nhưng vào mùa mưa, những cung đường trở nên rất khó khăn, thậm chí rất nguy hiểm.

Khí hậu 2 mùa rõ rệt. Mùa mưa từ tháng 4 – 10. Mùa khô từ tháng 11 – 3 năm sau. Nhiệt độ trung bình 21 – 23 độ C.

A Pa Chải là địa danh gắn liền với cột mốc số 0 (không số) có tọa độ 22°23'53"N 102°8'51"E, nằm trên đỉnh núi Khoan La San thuộc xã Sín Thầu huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên. Cột mốc là ngã ba biên giới của 3 nước Việt Nam - Lào - Trung Quốc, cột mốc được 3 quốc gia thống nhất cắm mốc vào ngày 27/6/2005, được làm bằng đá granit, cắm giữa một hình lục giác, bên ngoài cùng là khối vuông diện tích 5x5m, cột cao 2 mét có 3 mặt quay về 3 hướng, mỗi mặt có khắc tên nước bằng tiếng quốc ngữ riêng và quốc huy của mỗi quốc gia.

Kinh tế
Ngoài nông nghiệp, cư dân A Pa Chải còn có điều kiện thông thương buôn bán với nước bạn Trung Quốc thông qua cửa khẩu A Pa Chải - Long Phú. Hiện thời trao đổi hàng hóa chủ yếu là theo chợ phiên .

Du lịch
Ngày nay, A Pa Chải không còn là một địa danh xa lạ, rất nhiều đoàn khách từ khắp nơi đã tìm đến nơi đây để có thể trải nghiệm những cảm giác mới lạ. Năm 2010, A Pa Chải đã đón gần 1.000 lượt khách tham quan. Trong số đó, phần lớn du khách là người trẻ thích khám phá, mạo hiểm.

A Pa Chải sở hữu khu rừng nguyên sinh hoang sơ với hệ động thực vật đa dạng, cùng nét văn hóa đặc trưng của người dân tộc thiểu số.

Trong chuyến công tác mới đây, chúng tôi đã tới Mốc ngã ba biên, thuộc địa bàn quản lý của Ðồn Biên phòng A Pa Chải. Ðúng như cảm nhận của nhiều “phượt thủ” đã từng trải nghiệm đến Mốc ngã ba biên, cảm giác đặt chân lên cực Tây Tổ quốc, cao chót vót như nóc nhà chung để nhìn về đường biên giới ba nước thật thiêng liêng, xúc động và tự hào.

Dẫn chúng tôi lên thăm Mốc ngã ba biên, Thiếu tá Ðặng Văn Tuấn, Ðồn trưởng Ðồn Biên phòng A Pa Chải, cho biết: “Mốc ngã ba biên cách Trạm Biên phòng A Pa Chải chưa đầy 20km. Trước kia, để đi lên mốc thì vất vả lắm, do chưa có con đường đảm bảo nên “phượt thủ” phải đi bộ băng rừng, lội suối từ 4 - 5 tiếng đồng hồ mới tới nơi. Ðấy là vào ngày thời tiết khô ráo, nếu trời mưa thì khó lòng đi được. Nhưng chuyện đó là đã là quá khứ rồi. Vào đầu năm 2018, đường đi lên Mốc ngã ba biên đã được tỉnh Ðiện Biên đầu tư xây dựng đường bê tông kéo dài tới sát chân mốc. Giờ đây con đường đã hoàn thành đưa vào sử dụng, đảm bảo cho phương tiện đi lại, ngay cả trong mùa mưa”. Có lẽ nhờ con đường đã hoàn thành mà xe máy của chúng tôi chỉ đi khoảng 1 tiếng đồng hồ từ Trạm Biên phòng A Pa Chải là có thể tới sát chân mốc, sau đó leo những bậc thang khoảng 10 phút là có thể “mục sở thị” Mốc ngã ba biên.

Tuy nhiên, do Mốc ngã ba biên nằm ở khu vực biên giới trọng yếu liên quan mật thiết tới quân sự - quốc phòng địa phương cũng như an ninh quốc gia, do đó, khách du lịch muốn tới thăm mốc, cần có sự đồng ý và cấp giấy phép của Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Ðiện Biên. Ðồng thời, vào tới Ðồn Biên phòng A Pa Chải liên hệ sẽ được cán bộ, chiến sĩ của Ðồn làm “hoa tiêu” dẫn đường, chỉ lối lên thăm mốc. Theo chia sẻ của Thiếu tá Ðặng Văn Tuấn, những năm gần đây có khá nhiều khách du lịch, trong đó đa số là “phượt thủ” trẻ tuổi đã đến Ðồn Biên phòng A Pa Chải liên hệ để lên thăm Mốc ngã ba biên.

Lên tới Mốc ngã ba biên khi trời nắng đẹp, chúng tôi vỡ òa niềm vui, xúc động, quên đi mệt mỏi trước không gian bao la, núi non hùng vỹ, cột mốc ba cạnh phân chia ranh giới ba nước Việt Nam - Trung Quốc - Lào. Tại đây, chúng tôi gặp khá nhiều đoàn khách du lịch đang tham quan và chụp ảnh lưu niệm. Anh Hồ Văn Lợi, khách du lịch tới từ thủ đô Hà Nội, chia sẻ: “Tôi đã từng tham quan nhiều mốc biên giới trong nước, thường các mốc chỉ có hai mặt ghi số hiệu và Quốc huy hai nước giáp ranh nhau. Ðược biết Mốc ngã ba biên có 3 mặt, chúng tôi rất tò mò, háo hức muốn được đến thăm một lần. Mốc ngã ba biên lại nằm trên cao, từ nơi này phóng tầm mắt, chúng tôi có thể nhìn về hai nước bạn Lào và Trung Quốc; chính vì thế, tôi và các bạn đều rất ấn tượng với Mốc ngã ba biên. Dịp sau có điều kiện tôi sẽ đưa gia đình lên thăm mốc”.

Ðã quá trưa nhưng số khách du lịch tới thăm Mốc ngã ba biên vẫn còn đông. Có lẽ, do vào đúng mùa du lịch Ðiện Biên nên các đoàn du khách thập phương khi đến Ðiện Biên đều không quản ngại đường xa, vào tận nơi để thăm mốc. “Mốc ngã ba biên nằm ở gần Lối mở A Pa Chải, nơi có Chợ lối mở A Pa Chải giao thương với Chợ lối mở Long Phú, huyện Giang Thành, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc vào các ngày mùng 3, 13, 23 dương lịch trong tháng; đồng thời có các bản văn hóa: A Pa Chải, Tá Miếu, Pờ Nhù Khồ... mang đậm bản sắc dân tộc Hà Nhì. Chính vì thế, nếu du khách đến trải nghiệm Mốc ngã ba biên, có thể lưu lại vài ngày, ở Nhà khách của Ðồn Biên phòng A Pa Chải hoặc nhà dân để đi chơi chợ lối mở, thăm bản văn hóa, tìm hiểu đời sống, phong tục, văn hóa ẩm thực của bà con Hà Nhì hiếu khách nơi đây” - Thiếu tá Ðặng Văn Tuấn giới thiệu thêm.

Cùng với sự phát triển của du lịch gắn với đảm bảo an ninh - quốc phòng, hiện nay Mốc ngã ba biên đang được Chính phủ xem xét, phê chuẩn thực hiện Chương trình mở rộng sân mốc và xây dựng điểm ngắm cảnh tại mốc giao điểm đường biên giới ba nước Việt Nam - Lào - Trung Quốc. Theo đó, việc mở rộng sân mốc và xây dựng điểm ngắm cảnh tại giao điểm ba nước đã được đoàn đại biểu của huyện Mường Nhé, tỉnh Ðiện Biên (Việt Nam); huyện Giang Thành (tỉnh Vân Nam, Trung Quốc) và tỉnh Phoong Sa Ly (Lào) thống nhất trong buổi hội đàm tại Trạm Biên phòng A Pa Chải vào tháng 12/2018. Các bên đã thống nhất một số nội dung: Nhất trí mở rộng mốc; dự kiến xây dựng điểm ngắm cảnh tại Mốc ngã ba biên có hình tròn, với diện tích 255m2, bán kính 9m; sân mốc hướng về mỗi quốc gia thể hiện bản đồ du lịch từ mốc giao điểm đến thủ đô mỗi nước và có lan can bảo vệ xung quanh được thiết kế bằng đá cẩm thạch... Như vậy, trong tương lai gần, Mốc ngã ba biên sẽ hấp dẫn nhiều du khách trong và ngoài nước đến tham quan, trải nghiệm; cảm nhận rõ hơn niềm tự hào dân tộc khi đặt chân lên điểm cực Tây Tổ quốc.
Ảnh cuối: Đường lên A Pa Chải

181219-st