CÁC SỰ KIỆN NGÀY 13/3

Sự kiện 13/3

2732. 1781 – Nhà thiên văn học William Herschel quan sát thấy sao Thiên Vương khi ông đang ở trong vườn nhà tại Somerset, Anh.

2733. 1881 – Hoàng đế Aleksandr II của Nga thiệt mạng do thương tích sau một nỗ lực ám sát bằng bom trên đường phố tại kinh đô Sankt-Peterburg.

2734. 1915 – Việt Nam Quang phục Hội tập kích đồn Tà Lùng của chính quyền thực dân Pháp ở gần biên giới Việt-Hoa

2735. 1918 – Liên quân Đức-Áo thủ tiêu nước Cộng hoà Xô viết Odessa.

2736. 1921 – Dưới sự lãnh đạo của quân phiệt người Nga Roman von Ungern–Sternberg, Ngoại Mông Cổ tuyên bố độc lập từ Trung Quốc với vị thế một quốc gia quân chủ.

2737. 1930 – công nhân Nhà máy cưa Thái Hợp - Thành phố Vinh đấu tranh, mở đầu cao trào Xô Viết Nghệ Tĩnh.

2738. 1940 – Chiến tranh Liên Xô-Phần Lan kết thúc khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, một ngày sau khi hiệp định hòa bình chính thức được ký kết tại Moskva.

2739. 1945 – Campuchia tuyên bố độc lập

2740. 1954 – Chiến tranh Đông Dương: Quân đội Nhân dân Việt Nam bắt đầu tiến công quân Liên hiệp Pháp tại thung lũng Mường Thanh, mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ.

2741. 1969 – Công ước Liên hiệp quốc huỷ bỏ các hình thức phân biệt chủng tộc có hiệu lực.

2742. 1988 – Đường hầm Seikan được khánh thành, đường hầm dưới biển dài nhất thế giới này kết nối hai đảo chính Honshu và Hokkaido của Nhật Bản.

2743. 2013 – Hồng y người Argentina Jorge Mario Bergoglio được Mật nghị Hồng y 2013 bầu làm giáo hoàng thứ 266 của Giáo hội Công giáo Rôma, ông chọn tông hiệu Giáo hoàng Phanxicô.

Sinh 13/3

2744. 1683 – John Theophilus Desaguliers, nhà triết học người Pháp (m. 1744)

2745. 1700 – Michel Blavet, nhạc công thổi sáo người Pháp (m. 1768)

2746. 1720 – Charles Bonnet, nhà tự nhiên học, nhà văn Thụy Sĩ (m. 1793)

2747. 1733 – Joseph Priestley, nhà khoa học, bộ trưởng người Anh (m. 1804)

2748. 1741 – Joseph II, hoàng đế Đế quốc La Mã Thần thánh (m. 1790)

2749. 1763 – Guillaume Marie Anne Brune, Thống chế người Pháp (m. 1815)

2750. 1764 – Earl Grey, thủ tướng Anh (m. 1845)

2751. 1781 – Karl Friedrich Schinkel, kiến trúc sư người Đức (m. 1841)

2752. 1784 – Jean Moufot, nhà triết học, nhà toán học người Pháp (m. 1842)

2753. 1815 – James Curtis Hepburn, người truyền giáo, nhà ngôn ngữ học người Mỹ (m. 1911)

2754. 1830 – Nguyễn Phúc Miên Sạ, tước phong Tĩnh Gia công, hoàng tử con vua Minh Mạng (m. 1902)

2755. 1855 – Percival Lowell, nhà thiên văn người Mỹ (m. 1916)

2756. 1860 – Hugo Wolf, nhà soạn nhạc người Áo (m. 1903)

2757. 1864

a. Alexej von Jawlensky, họa sĩ người Nga (m. 1941)

b. Sir Hugh Walpole, tiểu thuyết gia người Anh (m. 1941)

2758. 1890 – Fritz Busch, người chỉ huy dàn nhạc người Đức (m. 1951)

2759. 1898 – Henry Hathaway, đạo diễn phim, nhà sản xuất người Mỹ (m. 1985)

2760. 1899

a. John Hasbrouck van Vleck, nhà vật lý, giải thưởng Nobel người Mỹ (m. 1980)

b. Jan Lechoń, nhà thơ người Ba Lan (m. 1956)

2761. 1900

a. Béla Guttman, cầu thủ bóng đá người Hungary (m. 1981)

b. Giorgos Seferis, nhà thơ, giải thưởng Nobel người Hy Lạp (m. 1971)

2762. 1908 – Walter Annenberg, nhà xuất bản, người làm việc thiện người Mỹ (m. 2002)

2763. 1910

a. Karl Gustav Ahlefeldt, diễn viên người Đan Mạch (m. 1985)

b. Sammy Kaye, nhạc sĩ người Mỹ (m. 1987)

2764. 1913

a. Lambros Konstantaras, diễn viên người Hy Lạp (m. 1985)

b. Sergey Mikhalkov, nhà văn người Nga

2765. 1914

a. Edward O'Hare, phi công người Mỹ (m. 1943)

b. W.O. Mitchell, nhà văn người Canada (m. 1998)

2766. 1921 – Al Jaffee, họa sĩ biếm hoạ người Mỹ

2767. 1926

a. Raúl Alfonsín, tổng thống Argentina

b. Roy Haynes, nhạc công đánh trống nhạc Jazz người Mỹ

c. Carlos Roberto Reina, tổng thống Honduras (m. 2003)

2768. 1927 – Robert Denning, chuyên viên trang trí nội thất người Mỹ (m. 2005)

2769. 1929 – Peter Breck, diễn viên người Mỹ

2770. 1930 – Jan Howard, ca sĩ người Mỹ

2771. 1933 – Mike Stoller, nhạc sĩ người Mỹ

2772. 1934 – Barry Hughart, tác gia người Mỹ

2773. 1935

a. Joseph Mascolo, diễn viên người Mỹ

b. Leslie Parrish, nữ diễn viên người Mỹ

c. Michael Walzer, nhà triết học người Mỹ

2774. 1938 – Erma Franklin, ca sĩ người Mỹ (m. 2002)

2775. 1939 – Neil Sedaka, ca sĩ, nhạc sĩ người Mỹ

2776. 1942

a. Dave Cutler, kĩ sư phần mềm người Mỹ

b. Geoffrey Hayes, người dẫn chương trình truyền hình, diễn viên người Anh

2777. 1943 – André Téchiné, đạo diễn phim, nhà kịch bản phim người Pháp

2778. 1945 – Anatoly Timofeevich Fomenko, nhà toán học người Nga

2779. 1946 – Yonatan Netanyahu, quân nhân người Israel (m. 1976)

2780. 1947 – Beat Richner, thầy thuốc, nghệ sĩ vĩ cầm Thụy Sĩ

2781. 1948 – Robert S. Woods, diễn viên người Mỹ

2782. 1949

a. Hiroshi Kazato, người đua xe người Nhật Bản (m. 1974)

b. Julia Migenes, ca sĩ soprano người Mỹ

2783. 1950 – William H. Macy, diễn viên người Mỹ

2784. 1951 – Fred Berry, diễn viên, vũ công người Mỹ (m. 2003)

2785. 1952 – Wolfgang Rihm, nhà soạn nhạc người Đức

2786. 1953 – Deborah Raffin, nữ diễn viên người Mỹ

2787. 1955

a. Bruno Conti, cầu thủ bóng đá người Ý

b. Glenne Headly, nữ diễn viên người Mỹ

2788. 1956 – Dana Delany, nữ diễn viên người Mỹ

2789. 1957 – Steve Lake, vận động viên bóng chày người Mỹ

2790. 1960 – Joe Ranft, họa sĩ phim hoạt hình người Mỹ (m. 2005)

2791. 1963 – Fito Páez, nhạc sĩ, nhà sáng tác người Argentina

2792. 1964 – Will Clark, vận động viên bóng chày người Mỹ

2793. 1967

a. Andrés Escobar, cầu thủ bóng đá người Colombia (m. 1994)

b. Joseph Cao, dân biểu người Mỹ gốc Việt đầu tiên trong Quốc hội Hoa Kỳ.

2794. 1968 – Akira Nogami, đô vật Wrestling chuyên nghiệp người Nhật Bản

2795. 1970 – Tim Story, đạo diễn phim người Mỹ

2796. 1971

a. Annabeth Gish, nữ diễn viên người Mỹ

b. Robert Lanham, tác gia, nhà văn châm biếm người Mỹ

2797. 1972 – Common, ca sĩ nhạc Rapp người Mỹ

2798. 1973 – Edgar Davids, cầu thủ bóng đá người Hà Lan

2799. 1974

a. Thomas Enqvist, vận động viên quần vợt người Thụy Điển

b. Vampeta, cầu thủ bóng đá người Brasil

2800. 1976 – Danny Masterson, diễn viên người Mỹ

2801. 1977

a. Momo Sylla, cầu thủ bóng đá người Guiné–Bissau

b. Kay Tse, ca sĩ người Hồng Kông

2802. 1978

a. Tom Danielson, vận động viên xe đạp người Mỹ

b. Karina Smirnoff, diễn viên múa người Ukraina

c. Kenny Watson, cầu thủ bóng đá người Mỹ

2803. 1979

a. Johan Santana, vận động viên bóng chày người Venezuela

b. Cedric Van Branteghem, vận động viên người Bỉ

2804. 1980

a. Lee Jung–hyun, nữ diễn viên, ca sĩ nhạc pop người Hàn Quốc

b. Molly Stanton, nữ diễn viên người Mỹ

2805. 1981 – Stephen Maguire, người chơi bi da người Scotland

2806. 1983 – Kaitlin Sandeno, vận động viên bơi lội người Mỹ

2807. 1984

a. Pieter Custers, vận động viên người Đức

b. Noel Fisher, diễn viên người Canada

2808. 1985

a. Emile Hirsch, diễn viên người Mỹ

b. Austin Scott, cầu thủ bóng đá người Mỹ

c. Kha Ly, ca sĩ và diễn viên người Việt Nam

2809. 1989 –

a. Harry Melling, diễn viên người Anh

b. Anh Khang, ca sĩ, nhạc sĩ người Việt Nam

2810. 1990 – Alec Medlock, diễn viên người Mỹ

2811. 1999 – Wiktoria Gąsiewska, nữ diễn viên người Ba Lan

2812. 1991 – Lê Quang Liêm, kỳ thủ cờ vua người Việt Nam

2813. 2001

a. Choi Beom-gyu, ca sĩ, thành viên nhóm nhạc nam Tomorrow X Together

b. Bae Su-min, ca sĩ, thành viên nhóm nhạc nữ STAYC

Mất 13/3

2814. 1395 – John Barbour, nhà thơ người Scotland (s. 1320)

2815. 1573 – Michel de l'Hôpital, chính khách người Pháp (s. 1507)

2816. 1604 – Arnaud d'Ossat, nhà ngoại giao, nhà văn người Pháp (s. 1537)

2817. 1619 – Richard Burbage, diễn viên người Anh (s. 1567)

2818. 1711 – Nicolas Boileau–Despréaux, nhà thơ, nhà phê bình người Pháp (s. 1636)

2819. 1773 – Philibert Commerçon, nhà tự nhiên học, nhà thám hiểm người Pháp (s. 1727)

2820. 1778 – Charles le Beau, sử gia người Pháp (s. 1701)

2821. 1822 – Phan Huy Ích, nhà văn hóa, chính khách Việt Nam (s. 1750)

2822. 1842 – Henry Shrapnel, quân nhân, nhà phát minh người Anh (s. 1761)

2823. 1879 – Adolf Anderssen, đấu thủ cờ vua người Đức (s. 1818)

2824. 1881 – Aleksandr II, Hoàng đế Nga (s. 1818)

2825. 1901 – Benjamin Harrison, tổng thống Mỹ thứ 23 (s. 1833)

2826. 1918 – César Cui, nhà soạn nhạc người Nga (s. 1835)

2827. 1925 – Lucille Ricksen, nữ diễn viên người Mỹ (s. 1910)

2828. 1938 – Nikolai Ivanovich Bukharin, chính khách, người trí thức người Nga (s. 1888)

2829. 1941 – Elizabeth Madox Roberts, nhà thơ, tiểu thuyết gia người Mỹ (s. 1881)

2830. 1943 – Stephen Vincent Benét, tác gia người Mỹ (s. 1898)

2831. 1949 – Henri Giraud, tướng người Pháp (s. 1879)

2832. 1963 – Austin Dobson, người đua xe người Anh (s. 1912)

2833. 1965

a. Corrado Gini, kĩ thuật viên thống kê người Ý (s. 1884)

b. Fan S. Noli, giám mục, nhà thơ, chính khách người Albania (s. 1882)

c. Vittorio Jano, kĩ sư người Ý (s. 1891)

2834. 1972 – Tony Ray–Jones, nhà nhiếp ảnh người Anh (s. 1941)

2835. 1975 – Ivo Andrić, nhà văn Nam Tư đoạt giải Nobel Văn học (s. 1892)

2836. 1983 – Louison Bobet, vận động viên xe đạp người Pháp (s. 1925)

2837. 1990

a. Bruno Bettelheim, nhà tâm thần học người Mỹ (s. 1903)

b. Karl Münchinger, người chỉ huy dàn nhạc người Đức (s. 1915)

2838. 1995 – Leon Day, vận động viên bóng chày người Mỹ (s. 1916)

2839. 1996 – Krzysztof Kieślowski, đạo diễn phim người Ba Lan (s. 1941)

2840. 1998

a. Bill Reid, nghệ sĩ người Canada (s. 1920)

b. Hans von Ohain, kĩ sư người Đức (s. 1911)

2841. 1999

a. Lee Falk, họa sĩ biếm họa người Mỹ (s. 1911)

b. Garson Kanin, nhà văn, người đạo diễn người Mỹ (s. 1912)

c. Bidu Sayão, ca sĩ soprano người Brasil (s. 1902)

2842. 2002 – Hans–Georg Gadamer, nhà triết học người Đức (s. 1900)

2843. 2006

a. Jimmy Johnstone, cầu thủ bóng đá người Scotland (s. 1944)

b. Maureen Stapleton, nữ diễn viên người Mỹ (s. 1925)

2844. 2007 – Arnold Skaaland, đô vật Wrestling chuyên nghiệp người Mỹ (s. 1925)

2845. 2014 – Ahmad Tejan Kabbah, tổng thống Sierra Leone thứ 3 (s. 1932)

TTT st