Đình thần Tấn Mỹ (36) - Dấu ấn đình làng Nam Bộ

Trong quá trình Nam tiến, để đối phó với những khó khăn, thiên tai cũng như thú dữ hoành hành, nhiều ngôi đình làng đã được xây dựng. Qua đó, đình làng là nơi đáp ứng nhu cầu tâm linh của Nhân dân, giúp họ có thêm sức mạnh tinh thần vượt qua mọi trở ngại nơi vùng đất mới. Tọa lạc ở ấp Tấn Thạnh, xã Tấn Mỹ (Chợ Mới), đình thần Tấn Mỹ được xây dựng cũng không nằm ngoài ý nghĩa đó. Năm 2003, đình thần Tấn Mỹ được UBND tỉnh An Giang xếp hạng là Di tích kiến trúc nghệ thuật và lịch sử cách mạng.

Theo ghi chép, vào thời vua Tự Đức năm thứ 5 (Tự Đức ngũ niên), tức là vào năm 1852, đình thần Tấn Mỹ được sắc phong thần Thành hoàng Bổn cảnh. Với khuôn viên rộng gần 9.000m2, đình thần Tấn Mỹ nằm dọc theo trục liên lộ Tấn Mỹ- Bình Phước Xuân. Ngôi đình có kiến trúc hài hòa, gồm ba phần: Sân khấu- vỏ ca, vỏ quy, chánh điện. Phần vỏ ca có cột bê tông và cột gỗ căm xe. Bộ nóc vỏ quy trang trí lưỡng long tranh châu, ngọc hư cung, bát tiên, phía trong có bàn thờ Đương kim Hoàng đế trang nghiêm, nghi thờ, long đỉnh… Các đầu gờ góc mái gắn rồng, phụng, hạc, nhật nguyệt. Trang trọng nhất trong khu chánh điện là khánh thờ Thành hoàng Bổn cảnh được chạm trổ những hoa văn tinh xảo như rồng quấn trụ, dây lá. Hai bên là khánh thờ Tả ban, Hữu ban, Tiền hiền, Hậu hiền, bộ thành vọng… cũng đều được làm bằng gỗ và chạm trổ điêu khắc sắc sảo.

Không chỉ có lối kiến trúc đẹp, mang dấu ấn đình làng xưa, trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, đình thần Tấn Mỹ là cơ sở hoạt động của cán bộ và các đơn vị cách mạng, là trụ sở Chi bộ Đảng xã Tấn Mỹ, nơi tổ chức treo cờ Đảng trên cây dương trước cổng đình. Bản thân ông Phạm Tình và bà Phạm Thị Sánh (Từ đình) cũng sớm giác ngộ cách mạng, nuôi chứa cán bộ tại nhà cũng như trong đình. Năm 1946, đình thần Tấn Mỹ trở thành trụ sở Ủy ban Hành chính kháng chiến, nơi in ấn tài liệu, truyền đơn của Huyện ủy Chợ Mới, nơi các lực lượng cách mạng trú ẩn bàn bạc, tham gia trận đánh cù lao Giêng. Đình thần Tấn Mỹ còn là địa điểm hội họp của các đoàn thể phụ nữ, chi hội thanh niên, nơi che giấu nhiều thanh niên trốn quân dịch… Từ đó, đã cảm hóa được số đông thanh niên tham gia cách mạng, cùng sát cánh chống giặc.

Ông Trần Trọng Khiêm, Trưởng ban Tế tự đình thần Tấn Mỹ cho biết, trải qua nhiều thăng trầm của thời gian, biến cố lịch sử, đình bị hư hỏng nặng ở phần ngói, vách tường. Thấy vậy, vào năm 1950, ông Hương cả Trần Văn Hợt đã đứng ra sửa chữa, trùng tu mới lại ngôi đình. Từ năm 1954 – 1955, ngôi đình được sửa chữa, chỉnh trang vài lần để Nhân dân tiện đến thờ cúng. Đúng vào dịp kỷ niệm 163 năm ngày vua Tự Đức ban sắc phong cho đình thần Tấn Mỹ (29-11 năm Nhâm Tý đến 29-11 năm Giáp Ngọ), Sở Văn hóa- Thể thao, Du lịch phối hợp UBND huyện Chợ Mới đã tổ chức lễ khánh thành công trình trùng tu, sửa chữa Di tích kiến trúc nghệ thuật và lịch sử cách mạng đình thần Tấn Mỹ. “Công trình được thực hiện từ tháng10-2013 đến 1-2015), với tổng kinh phí trên 12 tỷ đồng đều do các Mạnh Thường Quân và Nhân dân tự nguyện đóng góp” - ông Khiêm cho hay.

Dù đã được trùng tu nhiều lần nhưng đình vẫn giữ được dáng vẻ của ngôi đình xưa. Toàn bộ ngôi đình được phục dựng theo nguyên bản gốc là lối kiến trúc chữ Tam – kiểu kiến trúc đặc trưng thời Nguyễn. Từ lâu, đình thần Tấn Mỹ không chỉ là nơi đáp ứng được nhu cầu tâm linh cho bà con tại địa phương, mà người dân ở những nơi lân cận trong và ngoài tỉnh cũng tìm đến ngôi đình này cầu Thành hoàng mang lại bình an, làm ăn phát đạt.

Trong năm, ngoài các lễ cúng thông lệ như: Lễ Lập miếu (25-12 âl), Đoan ngọ (5-5 âl) thì dịp Lễ Khai sơn (6-1 âl) và Lễ hội Kỳ Yên (19, 20, 21-3 âl) là những lễ cúng lớn nhất trong năm, thu hút hàng ngàn người dân trong và ngoài tỉnh đến chiêm bái tại đình thần Tấn Mỹ.
Bài và ảnh: Ánh Nguyên